اللَّهُمَّ إِنِّي عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدِكَ وَابْنُ أَمَتِكَ نَاصِيَتِي بِيَدِكَ مَاضٍ فِيَّ حُكْمُكَ عَدْلٌ فِيَّ قَضَاؤُكَ أَسْأَلُكَ بِكُلِّ اسْمٍ هُوَ لَكَ سَمَّيْتَ بِهِ نَفْسَكَ أَوْ أَنْزَلْتَهُ فِي كِتَابِكَ أَوْ عَلَّمْتَهُ أَحَدًا مِنْ خَلْقِكَ أَوْ اسْتَأْثَرْتَ بِهِ فِي عِلْمِ الْغَيْبِ عِنْدَكَ أَنْ تَجْعَلَ الْقُرْآنَ رَبِيعَ قَلْبِي وَنُورَ صَدْرِي وَجِلَاءَ حُزْنِي وَذَهَابَ هَمِّي       ||     ئەی خودایە من بەندەی تۆم و کوڕی بەندەی تۆم و کوڕی کۆیلەی تۆم، ناوچاوانم بەدەستی تۆیە، فرمان و بڕیارت بەسەرمدا جێ بە جێیە، بڕیاردانت بەسەرمدا دادپەروەرانەیە. داوات لێدەکەم بەهەموو ناوەکان کە هی تۆیە، خۆتت پێی ناوناوە، یان لە کتێبەکەتدا دادبەزاندووە یان یەکێک لە دروست کراوەکانی خۆتت فێر کردووە یان لە عیلمی غەیبدا لای خۆت هێشتوەتەوە، قورئانی پیرۆز بکەرە بەهاری دڵەکەم و روناکی سینەم و نەهێشتنی خەم و پەژارەم    
زانستی تەجوید ، دەریای تەجوید

ألموجز في قواعد اللغة العربية
 zanstitajweed.com

مێژووی هونەری نووسینی قورئانی پیرۆز

تەجویدی قورئان
zanstitajweed.com

تەجویدی قورئان, دەریای تەجوید zanstitajweed.com

شورەی موسڵمان بە زیکرو دوعاکان zanstitajweed.com

وتاری مامۆستایان zanstitajweed.com


 ڕاستەوخۆ قورئانی پیرۆز بخوێنەو گوێبیستی دەنگەکان بە.

 ڕوونکردنەوەی مەتنی "تحفة الأطفال".


 قراءة منظومة تحفة الأطفال في تجويد كلمات القرآن .. سعد الغامدي


 چەند وانەیەکی دەنگی


 تفسير القرآن الكريم


muslimguide.se ... zanstitajweed.com moslim.se ... zanstitajweed.com

دەریچەی پیتەکان ( مخارج الحروف ) واتە: شوێن و ڕێگەی دەرچوونی پیتەکان

شوێنی دەرچوونی پیتەکان ( مخارج ألحروف )

دەریچە ( مەخرەج ): شوێنی دەرچوونی پیت لەکاتی دەربڕینیدا یان ئەو شوێنەی کە پیتەکەی لێ دەردەچێت و هەر لەوێ کۆتایی پێ دێت، وە لەسەر ڕای إبن ألجزري و ( خليل )ی کوڕی ئەحمەدو زۆرێنەی خوینەرانی قورئان ( جمهور ألقرآء ) شوێنی دەرچوونیان ( ١٧ ) حەڤدە شوێنن و دابەش دەبن بەسەر ( ٥ ) پێنج شوێنی سەرەکی کە ئەمانەن:
 ١ــ بۆشایی نێوان گەروو و دەم ( ألجوف ) .
 ٢ــ گەروو ( ألحلق ) .
 ٣ــ زمان ( أللسان ) .
 ٤ــ دوولێوەکان ( ألشفتان ) .
 ٥ــ بۆشایی لووت ( ألخيشوم ) ئەو بۆشاییەیە کە لووت دەگەیەنێت بە گەروو.
بۆ دیتنی شوێنی دەرچوونی پیتەکان کلیکی سەر ئەم وێنەیە بکە

چۆنێتی دۆزینەوەی شوێنی دەرچوونی پیتەکان

بۆ دۆزینەوەی مەخرەجی هەر پیتێک لەپیتەکان ئەوا پیتەکە بەزەنەداری ( سکون ) دادەنێین و هەمزەیەکی لەپێش دادەنێین، ئینجا لەکوێ دەنگەکە کۆتایی هات ئەوێ شوێنی دەرچوونی پیتەکەیە بەو شێوە:
 ١ــ بۆ دۆزینەوەی مەخرەجی پیتی ( أ ) دەڵێین: أأ
 ٢ــ بۆ دۆزینەوەی مەخرەجی پیتی ( ب ) دەڵێین: أب
 ٣ــ بۆ دۆزینەوەی مەخرەجی پیتی ( ت ) دەڵێین: أت
 بۆ دۆزینەوەی مەخرەجی پیتەکانی دیکە کلیکی سەر ئەم وێنەیە بکە

لەسەرەوە باسی ئەوەمان کرد کە لە ( ٥ ) پێنج جێگەی سەرەکی پیتەکان دەردەچن، ئێستا ئەو پیتانە دیاری دەکەین کە لەو دەریچانە ( مخرج ) دەردەچن:
١ــ ألجوف: بریتیە لەبۆشایی نێوان گەروو و دەم، تەنها ( ٣ ) سێ پیت لەو دەریچەیە دەردەچن ئەویش پیتەکانی درێژکردنەوەن ( مدّ ) کە ئەوانەن:
 ( ألف )ی زەنەدار ( ساکن ) کە پیتی پێشەوەی سەر ( فتحة ) ی هەیە () وەکو:

 ( واو )ی زەنەدار ( ساکن ) کە پیتەکەی پێشەوەی بۆر ( ضَمّة )ی هەیە ( ) وەکو:

 ( ياء )ی زەنەدار ( ساکن ) کە پیتەکەی پێشەوەی ژێر ( كَسرة )ی هەیە ( ) وەکو:


ئەم سێ پیتەش لە بۆشایی ( ألجوف )ەوە دەردەچێ کە بریتیە لەو بەتاڵاییەی نێوان گەروو و دەم، ئەم بۆشاییە تەنها یەک دەریچەی ( مخرج )ی هەیە کە ئەوپیتانەی ( مەدد )ی لێ دەردەچیت، هەروەها پێی دەگوترێ پیتە هەواییەکان ( ألحروف ألهوائية ) چونکە پشت بە هەوای بۆشاییەکەی دەبەستێت، بە جوڵاندنی هەواکە دەنگەکە دروست دەبێت و بەنەمانی هەواکە دەنگەکە کۆتایی پێ دیت.

 ماوسەکەت ببە سەر ئەم وێنەیە بۆ دیتنی مەخرەجی ( ألجوف ) کە لەوێوە پیتەکانی مەدد دەردەچێ:
            

٢ــ گەروو ( ألحلق ) : سێ دەریچە ( مخرج ) لە گەروودا هەیە و ( ٦ ) شەش پیتی لێ دەردەچێ کە ئەوانەن: ( ء، هـ، ع، ح، غ، خ ).
 مەخرەجی یەکەم: ئەوپەڕی گەروو ( أقصى ألحلق ) یان سەرووی گەروو واتە ئەو بەشەی کە لە دوای سینگەوە دێت و هەردوو پیتی هەمزە ( ء ) و هاء( هـ )ی لێوە دەردەچێت بەڵام مەخرەجی (ء) هەمزە لەخوارترە.
 مەخرەجی دووەم: ناوەندی گەروو ( وسط ألحلق ) یا ناوەراستی گەروو پیتی ( ع ) و ( ح )ی لێ دەردەچێ، بەڵام ( ع ) لەخوارترەوە دەردەچێ.
 مەخرەجی سێیەم: نزیکترینی گەروو کە دەکەوێتە لای دەم ( أدنى ألحلق ) واتە لەدەمەوە نزیکە، هەردوو پیتی ( غ ) و ( خ ) لێ دەردەچێ، بەڵام ( غ ) لەخوارترە.
 بۆ زانیاری زیاتر ماوسەکەت ببە سەر ئەم وێنەیە بۆ دیتنی مەخرەجەکە
            

٣ــ زمان ( أللسان ): زمان ( ١٠ ) دە مەخرەجی هەیەو ( ١٨ ) هەژدە پیتی لێوە دەردەچێ کە ئەوانەن: ( ق، ك، ج، ش، ي، ض، ل، ن، ر، ت، د، ط، ظ، ذ، ث، ص، ز، س ).
 مەخرەجی یەکەم: ئەوپەڕی زمان ( أقصى اللسان ) واتە کۆتایی زمان ( کە لە گەرووەوە نزیکە ) لەگەڵ مەڵاشوو یان ئاسمانەی سەرووی دەم کە لەبەرانبەریتی شوێنی دەرچوونی پیتی ( ق ) قافە.
 مەخرەجی دووەم: ئەوپەڕی زمان ( أقصى اللسان ) و کەمێک پێش مەخرەجی ( ق ) واتە نزیکتر لەدەمەوە لەگەڵ ئەو بەشەی بەانبەریتی لە ئاسمانەی دەم، لەم مەخرەجەدا پیتی کاف ( ك ) دەردەچێ، ( بۆ زانیاری: مەڵاشوو لە مەخرەجی ( ك ) هەندێک لە بەشە نەرمەکەو هەندیک لە بەشە ڕەقەکەی بەردەکەوێ ).
 بۆ زانیاری زیاتر ماوسەکەت ببە سەر ئەم وێنەیە بۆ دیتنی مەخرەجەکە
            

 مەخرەجی سییەم: ناوەڕاستی زمان وسط أللّسان ) لەگەڵ ئەو بەشەی بەرانبەری لە ئاسمانەی سەرووی دەم، لەم مەخرەجە ( ٣ ) سێ پیت دەردەچێ جیم ( ج )و شین ( ش )و یا ( ی ) بەمەرجێك پیتی ( ی ) مەددی نەبێت، بەڵکو بزواو ( متحرك )، یا زەنەدار ( ساکن ) بێت و پیتی پێشەوەی ژێر ( كسرة )ی هەبێت.
 بۆ زانیاری زیاتر ماوسەکەت ببە سەر ئەم وێنەیە بۆ دیتنی مەخرەجەکە
            

 مەخرەجی چوارەم: لێواری زمان ( حافّة أللّسان ) لەگەڵ ددانە خڕێکانی بەشی سەرەوە ( ألأضراس ألعليا )، شوێنی دەرچوونی پیتی ضاد ( ض )ـە کە هەستیارترین پیتی زمانی ( عەرەبی )یە. بەڵام لێواری چەپی زمان لەگەڵ ددانە خڕیکانی لاتەنیشتی زیاتر بەکار دەهێندرێت و ئاسانتریشە.
 نموونەی دەنگی لە چۆنیەتی دەرچوونی پیتی ( ض ): 
 نموونەیەکی دیکە: لەم بەشە ئایەتەی ژمارە ( ١٩٨ ) لە سورەتی ( ألبقرة ) ﴿....وَاذْكُرُوهُ كَمَا هَدَاكُمْ وَإِن كُنتُم مِّن قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّآلِّينَ﴾. سەرنجی دەرچوونی پیتی ( ض ) بدە لە وشەی ( الضَّآلِّينَ ):  

 مەخرەجی پێنجەم: لێواری پێشەوەی زمان لەگەڵ پووکی ددانەکانی سەرەوە پیتی لام ( ل )ی لێوە دەردەچێ.
تێبینی: پیتی لام ( ل ) ئاسانترە بەلای ڕاست دەریبکەی و زیاتریش لای ڕاست بەکار دێت.
 بۆ زانیاری زیاتر ماوسەکەت ببە سەر ئەم وێنەیە بۆ دیتنی مەخرەجی هەردوو پیتەکانی ضاد ( ض ) و لام ( ل )
            

 مەخرەجی شەشەم: پێشەوەی زمان ( طرف أللّسان ) لەگەڵ پووکی دوو ددانی پێشەوەی لای سەرەوە پیتی نون ( ن )ی لێوە دەردەچێ . تێبینی: ئەو نون ( ن )ـە نونی ئاشکراکراوە ( إظهار ) بەڵام نون ( ‌ن )ێك کە تێهەڵکێش ( إدغام ) کرابێت یا شاردنەوە ( إخفاء )کرابێت ئەوە مەخرەجەکەی کەپوو ( ألخيشوم )ـە
 مەخرەجی حەوتەم: پێشەوەی زمان ( طرف اللّسان ) و بەشێکی کەمیش لەپشتی زمان لەگەڵ بەرانبەری لە پووکی ددانەکانی سەرەوە پیتی راء ( ر ) لێوە دەردەچێ. تێبینی مەخرەجی پیتی ( ر ) لە مەخرەجی ( ن ) زیاتر بۆلای پشتی زمان دەڕوات.
 بۆ زانیاری زیاتر ماوسەکەت ببە سەر ئەم وێنەیە بۆ دیتنی مەخرەجی هەردوو پیتەکانی نون ( ن ) و راء ر )
            

 مەخرەجی هەشتەم: پێشەوەی زمان ( طرف اللّسان ) لەگەڵ پووکی دوو ددانی سەرەوەی لای پێشەوە کە پێی دەگوترێ بڕەڕە ( ألثنايا ألعليا ) هەر سێ پیتی طاء ( ط )، دال ( د )و تاء ( ت )ی لێوە دەردەچێ.
تێبینی: ئەگەر پێشەوەی زمانت بەنەرمی لە ڕەگی ددانەکانی بڕەڕەی سەرەوە ( ألثنايا ألعليا ) بدەیت ئەوە پیتی ( ت ) دەردەچێ، ئەگەر بەهێزتر لێی بدەی ئەوە پیتی ( د ) دەردەچی، بەڵام بۆ دەرچوونی پیتی ( ط ) دەبێ زمان بەرز بکرێتەوە و پێشەکەی بدرێ لەڕەگی هەردوو ددانی سەرەوە لای پێشەوەی.
 بۆ زانیاری زیاتر ماوسەکەت ببە سەر ئەم وێنەیە بۆ دیتنی مەخرەجی هەرسێ پیتی طاء ( ط )، دال ( د )و تاء ( ت )
            

 مەخرەجی نۆیەم: پێشەوەی زمان ( طرف اللّسان ) لەگەڵ بەشی سەرەوەی ددانەکانی بڕەڕەی خوارەوە ( ألثنايا ألسفلی ) لەگەڵ هێشتنەوەی کەلێنەکی کەم لە نیوان ددانەکانی ‌بڕەڕەی سەرەوە ( ألثنايا ألعليا ) لەگەڵ هی خوارەوە بۆ ڕاکردنە دەرەوەی هەوا، مەخرەجی هەرسێ پیتی صاد ( ص )و سین ( س )و زای ( ز )ـە .
 بۆ زانیاری زیاتر ماوسەکەت ببە سەر ئەم وێنەیە بۆ دیتنی مەخرەجی هەرسێ پیتی صاد ( ص )و سین ( س )و زای ( ز )
            

 مەخرەجی دەیەم: پێشەوەی زمان ( طرف اللّسان ) لەگەڵ بەشی خوارەوەی ددانەکانی بڕەڕەی سەرەوە ( ألثنايا ألعليا ) شوینی دەرچوونی هەرسێ پیتی ظاء ( ظ )و ذال ( ذ )و ثاء ( ث )ـە.
تێبینی: لەکاتی دەرچوونی پیتی ظاء ( ظ ) زمان بەرز دەکرێتەوە بەڵام لەکاتی دەرچوونی هەردوو پیتەکانی دیکە زمان بەرز ناکرێتەوە.
 بۆ زانیاری زیاتر ماوسەکەت ببە سەر ئەم وێنەیە بۆ دیتنی مەخرەجی هەرسێ پیتی ظاء ( ظ )و ذال ( ذ )و ثاء ( ث )
            

٤ــ هەردوو لێو ( ألشفتان ): دوو شوێن دەرچوونی هەیە کە ( ٤ ) چوار پیتی لێوە دەردەچێ کە ئەوانەن: ( ب، م ) هەروەها پیتی ( و ) بەمەرجێک ( واو ) ی مەددی نەبێت ()، پیتی چوارەمیش پیتی فاء ( ف )یە.
 مەخرەجی یەکەم: ناوەوەی لێو لەگەڵ پێشەوەی ددانی بڕەڕەکانی سەرەوە ( ألثنايا ألعليا ) بەشێوەیەک کەماوەی رۆیشتنی هەوای هەبێت، شوێنی دەرچوونی پیتی فاء ( ف )ـە.
 مەخرەجی دووەم: بەداخستنی هەردوو لێو هەردوو پیتی باء ( ب )و میم ( م ) دەردەچێ، بەڵام داخستنیان لەحاڵەتی پیتی باء ( ب ) زیاترە. هەروەها لە نێوانی هەردوو لێو پیتی واو ( و ) یش دەردەچی بەمەرجێک واوی مەدی نەبێت ( ). بەڵام لەکاتی دەرچوونی ئەم پیتە هەردوو لێوەکان کەمێك دەکرێنەوە و ئەوپەری زمانیش ( أقصى اللسان ) بەرز دەبێتەوە.
 بۆ زانیاری زیاتر ماوسەکەت ببە سەر ئەم وێنەیە بۆ دیتنی مەخرەجی هەرچوار پیتی باء ( ب )و میم و واو ( و )و فاء ( ف )
            

٥ــ بۆشایی لووت ( ألخيشوم ) : ئەو بۆشاییەیە کە لووت دەگەیەنێت بە گەروو، ئەو دەریچەیەش ( مخرج ) پیتەکانی مینگە ( ألغُنّة )ی لێ دەردەچێ.
مینگە ( ألغُنّة ) چی یە؟: بریتیە لەدەنگێک لە بۆشایی لووت ( ألخيشوم ) دەردەچێت و هاوەڵایەتی هەردوو پیتی ( م ) و ( ن ) دەکات، جا ئەم دوو پیتە هەر چۆنێک بن و بە پێی حوکم درێژی کاتی مینگە ( ألغُنّة ) دەگۆڕێ.
 ماوسەکەت ببە سەر ئەم وێنەیە بۆ دیتنی مەخرەجی ( ألخيشوم ) کە لەوێوە پیتەکانی مینگە دەردەچێ:
            

لەخوارەوە چەند نموونەیەکی دەنگیم هێناوەتەوە دەربارەی مینگە ( ألغُنّة )، و لەداهاتوودا باسی دەکەین إن شاء الله:



 بۆزانیاری زیاتر دەربارەی شێوەی دەنگی ( مینگە )، دەتوانی لووتت بگری لەکاتی دەربڕینی پیتەکانی مینگە، ئەو کاتە دەنگی مینگەکە نامێنێ.

بۆ سەرەوە



بابەتی نوێ


Copyright 2011-2013,  Z A N S T I T A J W E E D . C O M